Нацболы ідуць у апазіцыю...

Навіна падалася неадназначнай, бо дагэтуль лічылася, што прадстаўнікі гэтага даволі радыкальнага па беларускіх мерках руху — прыхільнікі Аляксандра Лукашэнкі і таго палітычнага курса, які ён праводзіць.

Але ў заяве, якая з’явілася на сайце аргкамітэта ствараемай Нацыянал-бальшавіцкай партыі Беларусі, у прыватнасці, гаворыцца:

“Усе наступныя гады (маюцца на ўвазе гады пасля абрання Лукашэнкі кіраўніком дзяржавы. — Аўт.) нацболы Рэспублікі Беларусь падтрымлівалі прэзідэнта Лукашэнку. І ў яго барацьбе супраць празаходніх палітычных арганізацый унутры краіны падтрымлівалі ў першую чаргу і за яго сацыяльную палітыку, таму што ён захаваў на тэрыторыі рэспублікі савецкую па сваёй сутнасці сістэму клопату аб патрэбах грамадзян, пенсіянераў, маламаёмных. Лукашэнка толькі ў невялікай ступені дапусціў капіталізм на тэрыторыю Беларусі. Нацболы падтрымлівалі бацьку і за яго незалежную міжнародную пазіцыю, за адмову падпарадкоўвацца дыктату краін Захаду, за імкненне быць у саюзе з Расіяй, застаючыся суверэннай дзяржавай”

Праўда, падобна на тое, што і нацыянал-бальшавікі расчараваліся ў Лукашэнку. “Аднак з цягам часу мы сталі заўважаць у абліччы адзінага савецкага і сацыялістычнага бацькі недахопы, — гаворыцца ў заяве далей. —Аўтарытарны пачатак у ім пераважыў сацыялістычны. Што мы маем на ўвазе? Пералічваем: аўтарытарны, адзінаасобны спосаб кіравання. Адмова абапірацца на грамадства, на моладзь. Абапіраецца Лукашэнка выключна на сілавыя структуры, на КДБ і МУС. У краіне не існуе палітыкі, яна вынішчана гвалтоўна зверху яго ўладай, таксама як вынішчана палітыка ў Расіі і большасці рэспублік былой савецкай прасторы”.

Заканчваецца гэтая заява паведамленнем аб тым, што нацболы Беларусі сыходзяць у апазіцыю.

Праз некалькі дзён пасля з’яўлення заявы нацыянал-бальшавікі склікалі прэс-канферэнцыю, дзе паспрабавалі абгрунтаваць сваё рашэнне. “Мы ведаем, як гэта ні прыкра прызнаваць, у апазіцыі далёка не ўсе чыстыя на руку, — сказаў адзін з лідэраў нацболаў Беларусі Яўген Контуш. — Нехта атрымлівае дапамогу з Еўропы, нехта — з Расіі. Наша пазіцыя: уплываць на сітуацыю тут, не азіраючыся ні на Усход, ні на Захад. Мы  — грамадзяне гэтай краіны, і нам не трэба ніякай дапамогі звонку. Мы самі будзем вырашаць, што з сябе будзе ўяўляць наша краіна”.

Заява даволі смелая і безапеляцыйная. Паведаміў Яўген Контуш таксама і пра тое, якімі метадамі будуць дзейнічаць нацболы Беларусі. Яны, як і варта было чакаць, радыкальныя.

“Сёння неабходна прымусіць уладу прыслухацца да меркавання народа і актыўных грамадзян. Улада зараз паказвае, што яна вышэй народа. Як бы народ ні выказваў сваё меркаванне, улада ўсё роўна робіць так, як яна вырашыла. Таму задача апазіцыі — прымусіць уладу лічыцца з яе меркаваннем. Няхай яна паглядзіць на народ, звярне на яго ўвагу. А для гэтага трэба дзейнічаць радыкальна.

Мы разумеем, што ў кожнага ёсць свае памятныя даты — Дзень Волі — 25 сакавіка, “Чарнобыльскі Шлях” 26 красавіка. На такія акцыі мы не пойдзем. Трэба не хадзіць і настальгіраваць, патрэбны радыкальныя, дастаткова радыкальныя акцыі прамога дзеяння. Гэтым мы ў бліжэйшы час і будзем займацца. Як гаворыцца, сачыце за рэкламай”.

Логіка нацболаў простая: калі ўлады дзейнічаюць радыкальна, то і адказваць ім трэба адпаведна.

Але чаго чакаць ад з’яўлення ў шэрагах апазіцыі нацыянал-бальшавікоў астатнім апазіцыйным рухам і партыям? Ці не адаб’ецца адмоўна радыкалізм нацыянал-бальшавікоў на і без таго неадназначным іміджы беларускай апазіцыі?

Над гэтымі пытаннямі “Народная Воля” папрасіла паразважаць вядомага  палітычнага аглядальніка Аляксандра Класкоўскага.

“На мой погляд, гэтая групоўка на сённяшні дзень не мае такой вагі, каб можна было меркаваць аб нейкіх глабальных зменах апазіцыйнага ландшафту Беларусі, — гаворыць ён. —  Увогуле, калі гаварыць аб паходжанні нацболаў Беларусі, то гэта так ці іначай адгалінаванне расійскай партыі. Падаецца, што змена палітычных лозунгаў з боку беларускіх нацболаў адлюстроўвае няпэўны стан гэтай палітычнай групоўкі. Падаецца, што ў гэтай групоўкі папросту няма моцнай апоры. Найперш, з-за таго, што змянілася палітыка беларускага кіраўніцтва. Праект “саюзнай дзяржавы ляснуўся”, магчыма, “ляснецца” і Мытны саюз... Кіруючая вярхушка Беларусі трывала стаіць на пазіцыі абароны ўласнай улады, таму зараз прапагандаваць лозунгі аб’яднання з Расіяй для любой палітычнай сілы раўназначна пераўтварэнню ў маргіналаў.

Што тычыцца радыкалізму нацболаў, то спачатку трэба глядзець на іх публічныя дзеянні і акцыі. Ёсць Канстытуцыя, якая забараняе заклікі да гвалтоўнага скідання ўлады, і гэты закон роўны для ўсіх. Калі дапусціць, што такую тактыку выбера вось гэтая групоўка, то ўлада будзе дзейнічаць рашуча... І, канечне, залішні радыкалізм можа быць выкарыстаны прапагандай. Маўляў, глядзіце, хто зараз у апазіцыі... Іншая справа, што нацболы — гэта невялікая групоўка. Дасюль яны абмяжоўваліся напісаннем лозунгаў на сценах, ці пару разоў закідвалі нейкія бутэлькі на тэрыторыю амбасад, акрэдытаваных у Беларусі... Усе гэтыя дзеянні дробнага кшталту, таму я не думаю, што ў іх ёсць патэнцыял, каб ажыццявіць акцыі, здольныя паставіць “на вушы” ўладу і праваахоўныя органы...”