Як пазбавіцца ад кабальных кантрактаў?

Па кантрактнай сістэме працуе ўвесь свет. Адрозненне Беларусі ў тым, што працоўныя кантракты ў нашай краіне — гэта своеасаблівая зброя супраць тых работнікаў, якія маюць сваю пазіцыю па тых ці іншых пытаннях.

Сёння “Народная Воля” вырашыла высветліць:

Як пазбавіцца ад кабальных кантрактаў?

Аляксандр МЕХ, былы інжынер Кобрынскага ўпраўлення магістральных газаправодаў ААТ “Белтрансгаз”:

— Нагадаю, што мяне звольнілі з пасады якраз праз афіцыйную фармулёўку “заканчэнне кантракта”. Але я дагэтуль упэўнены, што “заканчэнне кантракта” ўзнікла з-за маёй актыўнай палітычнай дзейнасці. Кантракт, на які б тэрмін ён ні быў заключаны, — вельмі зручны інструмент для таго, каб кантраляваць працаўнікоў, пужаць іх... Непрацягненне кантракта, асабліва для жыхроў маленькіх гарадоў, вядзе да жабрацтва і галечы...

Каб адказаць на пытанне, як пазбавіцца гэтай кабалы, трэба зразумець, каму такое становішча выгаднае? Адказ вельмі просты — кантраляваць кожны рух працоўнага чалавека ўздумалі на самым версе. Уздумалі дзеля таго, каб людзі трымаліся сваіх працоўных месцаў і маўчалі, дагаджаючы начальству. Таму выснова вельмі простая, каб змяніць сітуацыю з працоўнымі кантрактамі да лепшага, трэба мяняць уладу ў Беларусі...

Уладзіслаў ЦІХАНЕНКА, тынкоўшчык:

— Гэта пытанне вельмі балючае і актуальнае. Працуючы на будоўлях, я наглядзеўся рознага і прыйшоў да высновы, што любыя паперы, якія тычацца афармлення чалавека на працу, складаюцца на карысць наймальніка. Працаўнік папросту безабаронны. Брыгада, у якой я працую, не можа атрымаць грошы ад наймальнікаў, якія карысталіся нашымі паслугамі пры будаўніцтве папярэдняга аб’екта. Людзей аформілі на працу праз дамову-падрад, завінавацілі нам па 4—5 мільёнаў... Зараз адказ такі: “Грошай няма, калі будуць, не вядома. Калі хочаце — ідзіце ў суд”. А што суд? Ён жа не выплаціць нам грошы са сваіх рахункаў.

Так што тут справа не толькі ў кантрактах. Добрыя яны альбо дрэнныя, але часцяком не выконваюцца. Вось праблема.

Аляксандр САСНОЎ, экс-міністр працы і сацыяльнай абароны Беларусі:

— Ва ўсім свеце кантрактная сістэма — самы распаўсюджаны спосаб стасункаў паміж наймальнікам і працаўніком. Напрыклад, на Захадзе кантракт заключаецца з працаўніком з некалькімі мэтамі: акрэсліць кола абавязкаў, дакладна агаварыць умовы працы і яе аплату. У Беларусі, на вялікі жаль, заключэнне кантракта мае на мэце толькі адно — закабаліць супрацоўніка і ўвесь час трымаць яго ў гэтай кабале. Ад гэтага можна пазбавіцца толькі ў тым выпадку, калі пазбавімся ад тых людзей ва ўладзе, якія прыдумалі гэтую кабалу...

Аляксандр ШАРЫПАЎ, былы інжынер ПГУП “Гомелькаапдругрэсурсы”:

— Са мной не працягнулі кантракт якраз пасля маёй спробы ўдзелу ў выбарах. Проста не працягнулі кантракт. Без прычын і тлумачэнняў. Таму я вельмі хацеў бы, каб на заканадаўчым узроўні было замацавана палажэнне, згодна з якім наймальнік быў бы абавязаны хаця б патлумачыць працаўніку сапраўдную прычыну непрацягнення кантракта. У 42-м артыкуле Працоўнага кодэкса Беларусі напісана, што непрацягненне кантракта па жаданні наймальніка можа адбывацца, калі працаўнік не адпавядае займаемай пасадзе. Але калі, напрыклад, я непрафесіянал і сваім непрафесіяналізмам наношу ўрон прадпрыемству, дык навошта чакаць, пакуль у мяне скончыцца кантракт?.. Так што ў гэтай праблеме шмат пытанняў. І, канечне, для таго, каб кантракты дапамагалі працаўнікам, трэба мяняць заканадаўства...

Апытанне праводзіў Віталь ГАРБУЗАЎ.