Алег МАНАЕЎ:«Я пакуль працую ў БДУ...»

Некалькі тыдняў таму кіраўніцтва Белдзяржуніверсітэта запатрабавала, каб Алег Манаеў напісаў заяву аб сыходзе з БДУ. Паводле слоў Манаева, прэтэнзій да яго працы ў кіраўніцтва універсітэта няма. Яго проста паставілі перад выбарам: альбо трымаеш язык за зубамі, альбо сыходзіш з дзяржаўнай установы адукацыі.

Алег Цімафеевіч лічыць, што ціск на яго звязаны з маючымі адбыцца прэзідэнцкімі выбарамі. І таму замест заявы аб звальненні напісаў... зварот да грамадскасці. Літаральна праз некалькі дзён як водгук на падзеі ў БДУ з’явіўся ліст у падтрымку Манаева з подпісамі вядомых вучоных з усяго свету. Цікава, што гэты ліст не падпісаў ніводны беларускі вучоны.

“Я пакуль яшчэ працую ў БДУ, — сказаў Алег Цімафеевіч “Народнай Волі” ў панядзелак, 28 чэрвеня. — Пра тое, якую рэакцыю выклікаў мой зварот наверсе, не ведаю. Але думаю, што яго дакладна заўважылі...”

ЯК ГЭТА БЫЛО

— 1 чэрвеня 2010 года кіраўніцтва Беларускага дзяржаўнага універсітэта, дзе я працую 40 гадоў (уключаючы гады вучобы), праз дэкана факультэта філасофіі і сацыяльных навук, дзе я працую прафесарам апошнія 18 гадоў, запатрабавала ад мяне напісаць заяву аб звальненні “па згодзе бакоў” без тлумачэння якіх-небудзь прычын, — распавёў у сваёй заяве, якая была разаслана па электронных скрынях, Алег Манаеў. — Я адмовіўся гэта зрабіць, паколькі ніякіх парушэнняў працоўнага заканадаўства ці акадэмічнай дысцыпліны не дапускаў і заўваг не маю. (Да таго ж да выхаду на пенсію мне засталося ўсяго паўтара года.) На наступны дзень мне сказалі, што я “павінен вырашыць гэтую праблему на працягу 10 дзён”. Даведаўшыся пра гэта, мае замежныя калегі ініцыіравалі збор подпісаў пад лістом-пратэстам, які накіравалі кіраўніцтву БДУ і ў Адміністрацыю прэзідэнта.

18 чэрвеня адбылася прамая размова з рэктарам універсітэта акадэмікам Сяргеем Абламейкам і прарэктарам Уладзімірам Клюняй. Мне было сказана, што “ніякіх прэтэнзій па выкладчыцкай ці навукова-даследчай рабоце” да мяне няма. Праблема ў іншым  — як супрацоўнік дзяржаўнага універсітэта я “абавязаны не ажыццяўляць дзеянняў, якія выходзяць за рамкі дзяржаўнай палітыкі”. У якасці такіх дзеянняў расцэньваюцца мае кантакты з рознымі структурамі і лідэрамі апазіцыі, якія “праводзяць антыдзяржаўную палітыку”. Я спрабаваў патлумачыць, што як прафесійны сацыёлаг, які вывучае беларускае грамадства, сустракаюся і абмяркоўваю самыя розныя праблемы з самымі рознымі людзьмі, якія прадстаўляюць як улады, так і апазіцыю. Калі некага цікавіць маё меркаванне, я выказваю яго незалежна ад палітычных поглядаў сваіх суразмоўцаў. У гэтым  — сутнасць маёй прафесіі і ў Беларусі, і ў любой іншай краіне. Так, у час маёй працы ў НІСЭПД я апублікаваў некалькі кніг, дзесяткі навуковых артыкулаў і інтэрв’ю ў СМІ па найважнейшых праблемах развіцця беларускага грамадства, сярод іх былі і тыя, што змяшчалі крытычны аналіз дзеянняў як улад, так і апазіцыі. Прыкладаў іх выкарыстання рознымі палітычнымі сіламі шмат. Адзін з апошніх  — згадванне даследаванняў НІСЭПД у красавіцкім Пасланні прэзідэнта беларускаму народу і Нацыянальнаму сходу.

Аднак гэтыя аргументы не пераканалі кіраўнікоў БДУ. Мне сказалі, што “пытанне аб звальненні зараз не стаіць”, але я “павінен прытрымлівацца ўказаных рамак”... Я высока цаню сваю alma mater і стараюся, каб новыя пакаленні студэнтаў адчувалі ў адносінах да яе тое ж, што і я. Але прытрымлівацца нейкіх ідэалагічных ці палітычных “рамак” у сваёй прафесійнай дзейнасці, нават дзеля захавання працоўнага месца, не буду  — гэта супярэчыць майму прафесійнаму і грамадзянскаму абавязку.

СЛОВЫ ПАДТРЫМКІ

“Ад імя навукоўцаў усяго свету мы катэгарычна пратэстуем супраць працяглых і неабгрунтаваных пагроз у адрас доктара сацыялагічных навук Алега Манаева, — напісана ў лісце, пад якім стаяць подпісы вучоных з усяго свету. — Мы заклікаем акадэміка Сяргея Абламейку, рэктара БДУ, паважаць свабоду навукі і дасягненні нашага калегі, а таксама гарантаваць яму працяг яго дзейнасці. Адначасова мы заклікаем да павагі акадэмічных свабод усіх нашых калег у Рэспубліцы Беларусь.

Мы звяртаемся да прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі і ўрада краіны з просьбай спыніць націск на універсітэт з тым, каб прымусіць доктара Манаева добраахвотна сысці ў адстаўку”.